حمل و نقل عمومی در لیسبون: راهنمای جامع هزینه ها، گزینه ها و نکات کاربردی
به گزارش سفر به هند، لیسبون، پایتخت پرتغال، با داشتن یکی از بهترین و کارآمدترین سیستمهای حمل و نقل عمومی در اروپا، گشتوگذار در شهر را برای ساکنان و گردشگران آسان و مقرونبهصرفه کرده است. این سیستم یکپارچه شامل مترو، اتوبوس، تراموا، قطارهای شهری، فونیکولارها و حتی کشتیهای مسافربری است که دسترسی به تمام نقاط مهم شهر و حومه را فراهم میکند. در این گزارش، به بررسی جامع انواع وسایل حمل و نقل عمومی، سیستم خرید بلیط، هزینهها، نکات کاربردی برای گردشگران و میزان دسترسیپذیری آنها میپردازیم.
برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.
انواع وسایل حمل و نقل عمومی در لیسبون
سیستم حمل و نقل پایتخت پرتغال بسیار متنوع است و هر یک ویژگیهای خاص خود را دارند:
مترو (Metropolitano de Lisboa): متروی لیسبون با چهار خط اصلی (آبی، زرد، سبز و قرمز) یکی از سریعترین و کارآمدترین راهها برای جابجایی در شهر است. ایستگاههای مترو اغلب در نزدیکی جاذبههای اصلی گردشگری قرار دارند و از ساعت 6:30 صبح تا 1:00 بامداد فعال هستند. این وسیله بهترین گزینه برای طی کردن مسافتهای طولانی در سطح شهر است. خط قرمز (Linha Vermelha) که فرودگاه را به مرکز شهر متصل میکند، کاملاً برای کاربران ویلچر دسترسپذیر است.
اتوبوسهای شهری (Carris): شرکت Carris مسئولیت ناوگان اتوبوسرانی و ترامواهای شهر را بر عهده دارد.
- اتوبوسهای روزانه: اتوبوسها پوشش گستردهای در سطح شهر دارند و به مناطقی دسترسی دارند که ممکن است از طریق مترو قابل دسترسی نباشند. اکثر اتوبوسها مدرن، دارای کف پایین و مجهز به رمپ برای ورود ویلچر و کالسکه هستند که آنها را به یکی از در دسترسترین گزینهها تبدیل کرده است.
- اتوبوسهای شبانه (Rede da Madrugada): پس از توقف فعالیت مترو در حدود ساعت 1 بامداد، شبکه اتوبوسرانی شبانه لیسبون، معروف به Rede da Madrugada (شبکه سحرگاه)، جابجایی مسافران را تضمین میکند. این سرویس شامل دو بخش است:
- خطوط 201 تا 210: این خطوط اصلیترین سرویس شبانه هستند و هر شب هفته از حدود نیمهشب تا 5 یا 6 صبح فعالیت میکنند. این اتوبوسها از مراکز مهمی مانند Cais do Sodré (مرکز اصلی تفریحات شبانه)، Rossio و ایستگاه Oriente عبور میکنند و فرکانس حرکت آنها معمولاً ساعتی است. اخیراً یک سفر اضافی در ساعت 2 بامداد برای شش مسیر از Cais do Sodré در نظر گرفته شده است.
- Night Bus (خطوط 1 و 2): این دو خط ویژه تنها در آخر هفتهها (شبهای جمعه و شنبه) و شبهای قبل از تعطیلات رسمی فعال هستند و استفاده از آنها رایگان است.
- پرداخت هزینه: برای اتوبوسهای شبانه (خطوط 201 تا 210) میتوانید از اعتبار Zapping کارت Navegante یا بلیطهای 24 ساعته معتبر خود استفاده کنید. پرداخت نقدی به راننده نیز ممکن است اما گرانتر تمام میشود.
تراموا (Elétricos): ترامواهای لیسبون، بهویژه ترامواهای زرد و قدیمی آن، نه تنها یک وسیله حمل و نقل، بلکه خود یک جاذبه گردشگری محسوب میشوند.
- تراموای نمادین خط 28: این تراموای زرد رنگ با عبور از خیابانهای باریک و پرشیب، شما را به سفری در تاریخ و محلههای قدیمی شهر میبرد.
- نکات سوار شدن: این خط بسیار شلوغ است. برای جلوگیری از صفهای طولانی، صبح زود (قبل از ساعت 9) یا در اواخر بعد از ظهر سوار شوید. به جای ایستگاههای ابتدایی معروف مانند Martim Moniz، از ایستگاههای میانی در محله Graça یا Estrela سوار شوید یا سفر خود را از ایستگاه انتهایی Campo Ourique که خلوتتر است، آغاز کنید.
- هشدار جیببری: به دلیل شلوغی زیاد، این تراموا مکان مورد علاقه جیببرهاست. همیشه کیف و وسایل با ارزش خود را در جلوی بدن خود نگه دارید و مراقب افراد مشکوک باشید.
- مسیر و جاذبهها: کل مسیر حدود 40 تا 60 دقیقه طول میکشد. در طول این مسیر از کنار جاذبههایی مانند محلههای آلفاما (Alfama)، کلیسای جامع لیسبون (Sé de Lisboa)، بایشا (Baixa) و کلیسای استرلا (Basílica da Estrela) عبور خواهید کرد.
- ترامواهای مدرن: خطوط جدیدتر مانند خط 15E که به منطقه توریستی بلم میرود، کاملاً مدرن و برای ویلچر دسترسپذیر هستند.
- تراموای نمادین خط 28: این تراموای زرد رنگ با عبور از خیابانهای باریک و پرشیب، شما را به سفری در تاریخ و محلههای قدیمی شهر میبرد.
فونیکولارها و آسانسور (Funiculares e Elevador): این وسایل نقلیه که به عنوان آثار ملی پرتغال ثبت شدهاند، برای جابجایی بین سطوح مختلف شهر تپهای لیسبون طراحی شدهاند.
- هشدار مهم: بر اساس گزارشها، در اوایل سال 2026، تمام فونیکولارها (Bica، Glória و Lavra) و آسانسور سانتا ژوستا برای تعمیرات به طور موقت از سرویس خارج شدهاند. پیش از برنامهریزی، حتماً از وبسایت رسمی Carris وضعیت فعال بودن آنها را استعلام نمایید.
- آسانسور سانتا ژوستا (Elevador de Santa Justa): این آسانسور عمودی 45 متری، محله بایشا را به شیادو متصل میکند و در بالای آن یک سکوی بازدید با چشمانداز خیرهکننده قرار دارد.
- فونیکولار گلوریا (Ascensor da Glória): میدان Restauradores را به محله Bairro Alto متصل میکند.
- فونیکولار بیکا (Ascensor da Bica): به عنوان فتوژنیکترین فونیکولار شناخته میشود و خیابان Rua de São Paulo را به Bairro Alto وصل میکند.
- فونیکولار لاورا (Ascensor do Lavra): قدیمیترین فونیکولار لیسبون است که به باغ زیبای Torel دسترسی دارد.
قطارهای بینشهری (CP - Comboios de Portugal): برای سفرهای یک روزه به مناطق دیدنی حومه مانند سینترا (Sintra) و کاشکایش (Cascais)، قطارهای شهری بهترین گزینه هستند.
- سفر به سینترا: قطارها عمدتاً از ایستگاه روسیو (Rossio) حرکت میکنند و سفر حدود 40 دقیقه طول میکشد. هزینه یک سفر با حالت Zapping کارت Navegante، مبلغ 2.40 یورو است.
- سفر به کاشکایش: قطارها از ایستگاه کایش دو سودره (Cais do Sodré) حرکت میکنند و سفر بین 30 تا 40 دقیقه طول میکشد. هزینه یک سفر با این روش نیز 2.40 یورو است.
کشتیهای مسافربری (Ferries): کشتیهای شرکت Transtejo/Soflusa (TTSL) راهی سریع و خوشمنظره برای عبور از رودخانه تژو (Tagus) هستند.
- پایانهها و مسیرهای کلیدی:
- Cais do Sodré: مهمترین پایانه برای گردشگران که به مقاصدی مانند Cacilhas، Seixal و Montijo خدماترسانی میکند.
- Terreiro do Paço: از این پایانه میتوانید به Barreiro بروید.
- Belém: پایانه کوچکتری که به Trafaria و Porto Brandão متصل است.
- بازدید از مجسمه کریستو ری (Cristo Rei): بهترین مسیر، استفاده از کشتی از پایانه Cais do Sodré به Cacilhas است. پس از پیاده شدن، میتوانید با اتوبوس خط 3003 مستقیماً به ورودی مجسمه بروید.
- هزینه و فرکانس: هزینه یک سفر در مسیر Cais do Sodré به Cacilhas با حالت Zapping کارت Navegante مبلغ 1.43 یورو (طبق تعرفه 2024) است. کشتیها در این مسیر پرتردد، هر 10 تا 20 دقیقه یکبار حرکت میکنند.
- پایانهها و مسیرهای کلیدی:
سیستم بلیط و هزینهها
کارت قابل شارژ Navegante (سابقاً Viva Viagem)
اقتصادیترین راه برای استفاده از حمل و نقل عمومی، تهیه کارت قابل شارژ Navegante Ocasional است. این کارت جایگزین کارت قدیمی "Viva Viagem" شده است، اما از نظر عملکردی هیچ تفاوتی با آن ندارد.
خرید و اعتبار:
- هزینه و مکان خرید: هزینه صدور کارت 0.50 یورو است و میتوان آن را از دستگاههای فروش در تمام ایستگاههای مترو، قطار و پایانههای کشتیرانی تهیه کرد.
- اعتبار: کارت به مدت یک سال از تاریخ خرید برای شارژ مجدد اعتبار دارد. کارتهای قدیمی "Viva Viagem" نیز تا تاریخ انقضای خود معتبر و قابل استفاده هستند. هر مسافر باید کارت مجزای خود را داشته باشد.
گزینههای شارژ:
- حالت Zapping (پرداخت به ازای هر سفر): شما کارت خود را با مبلغی دلخواه (از 3 تا 40 یورو) شارژ میکنید و به ازای هر سفر، هزینه آن از اعتبار شما کسر میشود. این روش برای سفرهای پراکنده و استفاده از وسایل نقلیه مختلف بسیار انعطافپذیر است.
- هزینه یک سفر مترو/اتوبوس: 1.47 یورو.
- هزینه یک سفر کشتی (Cais do Sodré به Cacilhas): 1.43 یورو.
- هزینه یک سفر فونیکولار: ~1.72 یورو.
- بلیطهای زمانی: این گزینه امکان سفرهای نامحدود در یک دوره زمانی مشخص را میدهد.
- بلیط 24 ساعته (Carris/Metro): با پرداخت 7.25 یورو، میتوانید به صورت نامحدود از مترو، اتوبوس، تراموا و فونیکولارها استفاده کنید.
- بلیط 24 ساعته (Carris/Metro/Transtejo): با پرداخت 10.35 یورو، علاوه بر موارد بالا، میتوانید از کشتی در مسیر Cacilhas نیز استفاده کنید.
- بلیط 24 ساعته (Carris/Metro/CP): با پرداخت 11.40 یورو، میتوانید از قطارهای شهری به مقصد سینترا یا کاشکایش نیز استفاده کنید.
- حالت Zapping (پرداخت به ازای هر سفر): شما کارت خود را با مبلغی دلخواه (از 3 تا 40 یورو) شارژ میکنید و به ازای هر سفر، هزینه آن از اعتبار شما کسر میشود. این روش برای سفرهای پراکنده و استفاده از وسایل نقلیه مختلف بسیار انعطافپذیر است.
نحوه اعتبارسنجی (Validation): اعتبارسنجی کارت در تمامی وسایل نقلیه اجباری است. در مترو و قطار باید کارت را در گیتهای ورودی و خروجی "tap" کنید. در اتوبوس، تراموا و کشتی، دستگاه کارتخوان در کنار درب ورودی قرار دارد.
مقایسه هزینههای فونیکولارها و آسانسور سانتا ژوستا
خرید بلیط در محل برای این جاذبهها بسیار گران است و استفاده از کارت Navegante به شدت توصیه میشود.
| روش پرداخت / نوع بلیط | فونیکولارها (Bica, Glória, Lavra) | آسانسور سانتا ژوستا | توضیحات |
|---|---|---|---|
| بلیط تکسفره (خرید در محل) | ~4.20 یورو | ~5.30 یورو | بلیط فونیکولار برای 2 سفر (رفت و برگشت) و بلیط سانتا ژوستا شامل 2 سفر و دسترسی به سکوی بازدید است. |
| کارت Navegante (حالت Zapping) | ~1.72 یورو (برای هر سفر) | ~1.72 یورو (برای هر سفر) | این هزینه فقط شامل سفر با آسانسور است و برای ورود به سکوی بازدید باید هزینه جداگانه 1.50 یورو پرداخت شود. |
| بلیط 24 ساعته Carris/Metro | گنجانده شده | گنجانده شده (فقط سفر) | دسترسی به سکوی بازدید را پوشش نمیدهد و هزینه جداگانه 1.50 یورو دارد. |
| کارت لیسبون (Lisboa Card) | گنجانده شده | گنجانده شده (کامل) | دارندگان این کارت میتوانند به طور رایگان هم از آسانسور و هم از سکوی بازدید استفاده کنند. |
کارت لیسبون (Lisboa Card): گزینه ویژه گردشگران
این کارت یک گزینه جامع برای گردشگران است که علاوه بر حمل و نقل عمومی نامحدود، امکان ورود رایگان یا با تخفیف به دهها جاذبه را فراهم میکند.
- مزایا: شامل حمل و نقل رایگان و نامحدود (مترو، اتوبوس، تراموا، فونیکولارها، قطارهای شهری به سینترا و کاشکایش و کشتیهای Transtejo) و ورود رایگان به جاذبههای برتر مانند صومعه ژرونیموس و استفاده کامل از آسانسور سانتا ژوستا است.
- هزینه: کارت 24 ساعته 20 یورو، 48 ساعته 34 یورو و 72 ساعته 42 یورو است.
دسترسی از فرودگاه به مرکز شهر
فرودگاه لیسبون تنها 7 کیلومتر از مرکز شهر فاصله دارد و دسترسی به آن بسیار آسان است:
- مترو: ارزانترین و سریعترین گزینه، استفاده از خط قرمز مترو است که مستقیماً از فرودگاه به مرکز شهر میرود و تمام ایستگاههای آن برای ویلچر مناسبسازی شدهاند.
دسترسیپذیری برای افراد دارای معلولیت
- مترو و اتوبوس: حدود 82٪ از شبکه مترو به آسانسور مجهز است، اما خرابی مکرر آنها یک چالش است. خط قرمز مترو کاملاً دسترسپذیر است. اکثر اتوبوسها مدرن و دارای رمپ ورودی هستند و گزینهای قابل اعتمادتر محسوب میشوند.
- تراموا و توپوگرافی: ترامواهای تاریخی مانند خط 28 به هیچ وجه دسترسپذیر نیستند. همچنین، خیابانهای شیبدار و سنگفرش شده شهر، حرکت با ویلچر را دشوار میسازد.
خلاصه
سیستم حمل و نقل عمومی لیسبون کارآمد، متنوع و مقرونبهصرفه است. برای گردشگران، اقتصادیترین روش استفاده از کارت قابل شارژ Navegante است که با هزینه صدور 0.50 یورو، امکان شارژ به صورت پرداخت به ازای سفر (Zapping با هزینه 1.47 یورو برای مترو/اتوبوس و 1.43 یورو برای کشتی) یا خرید بلیطهای 24 ساعته را فراهم میکند. بلیطهای 24 ساعته متنوعی از 7.25 یورو (فقط مترو/اتوبوس) تا 11.40 یورو (شامل قطار به سینترا) در دسترس است.
برای سفرهای یک روزه به سینترا و کاشکایش، قطارهای شهری بهترین گزینه هستند. برای بازدید از مجسمه کریستو ری، از کشتی در مسیر Cais do Sodré به Cacilhas استفاده کنید. هنگام استفاده از تراموای نمادین خط 28، صبح زود سوار شوید و مراقب جیببرها باشید. برای رفت و آمد در ساعات پایانی شب، شبکه اتوبوسهای شبانه (Rede da Madrugada) در دسترس است و میتوان با همان کارت Navegante از آن استفاده کرد.
برای بازدیدکنندگانی که قصد دارند از جاذبههای توریستی متعددی دیدن کنند، کارت لیسبون (Lisboa Card) گزینهای عالی است که حمل و نقل نامحدود (شامل قطارها و کشتیها) و ورود رایگان به موزهها را پوشش میدهد. از نظر دسترسیپذیری، وسایل نقلیه مدرن مانند اتوبوسها و متروی خط قرمز عمدتاً دسترسپذیر هستند، اما چالشهایی در وسایل نقلیه و مناطق تاریخی شهر همچنان وجود دارد.